Канадын яруу найрагч, зохиолч, эсээч, орчуулагч Энн Карсон 2026 оны утга зохиолын Нобелийн шагнал хүртлээ. Шведийн Академи түүнийг сонгодог уламжлалтай шинэлэг байдлаар харилцан холбогдож, орчин үеийн уран зохиолд шинэ хэлбэрүүдийг бий болгосон зоримог, бүтээлч бүтээлүүдийнх нь төлөө шагнахаар шийдвэрлэжээ.

Эртний Грекийн өвийг орчин үеийн уран зохиолтой холбосон нь

1950 онд Канадын Торонто хотод төрсөн Энн Карсон 76 настай бөгөөд яруу найраг, хүүрнэл зохиол, эсээ, орчуулга зэрэг олон төрлөөр уран бүтээлээ туурвидаг. Түүний бүтээлүүд эртний Грекийн домог, сонгодог зохиолын уламжлалыг орчин үеийн хүний хайр дурлал, хүсэл тэмүүлэл, уй гашуу, амьдралын утга учиртай холбон өгүүлдгээрээ онцлог юм.

Карсон уламжлалт утга зохиолын төрлүүдийн заагийг давж, яруу найраг, хүүрнэл, харилцан яриа болон орчуулгыг нэг бүтээлд хослуулдаг. Түүний хувьд үгийн гарал үүсэл, хэлний нарийн утга, илэрхийллийн шинэ боломжууд нь уран бүтээлийнх нь чухал эх сурвалж болдог байна.

Түүний онцлох бүтээлүүд

Карсоны 1998 онд хэвлүүлсэн Autobiography of Red буюу “Улааны намтар” нь эртний Грекийн домгийг орчин үеийн хүүрнэл, яруу найргийн хэлбэрээр дахин тайлбарласан бүтээл юм. Мөн Eros the Bittersweet (1986) бүтээлдээ эртний Грекийн уран зохиолын хүрээнд хайр дурлал, хүсэл тэмүүллийн мөн чанарыг судалжээ.

Түүний The Beauty of the Husband (2001) болон Norma Jeane Baker of Troy (2019) зэрэг бүтээлүүд нь яруу найраг, сонгодог домог, орчин үеийн соёлын дүрслэлийг өвөрмөц байдлаар хослуулсан жишээ юм.

Нобелийн шагналын үнэ цэн

2026 оны утга зохиолын Нобелийн шагнал нь Карсоны олон арван жилийн уран бүтээл, утга зохиолын хэлбэрийг шинэчлэхэд оруулсан хувь нэмрийг үнэлсэн хэрэг боллоо. Тэрээр уг шагналыг хүртсэн дэлхийн утга зохиолын нэрт төлөөлөгчдийн эгнээнд нэгдэж байна.

Шагналын мөнгөн дүн 12 сая швед крон бөгөөд шагналтанд медаль, диплом гардуулдаг. Шагнал гардуулах ёслол 2026 оны арванхоёрдугаар сарын 10-нд Шведийн Стокхольм хотод болно.

Энн Карсоны шагнал нь сонгодог өвийг зөвхөн хадгалан үлдээх бус, шинэ цагийн хэл, сэтгэлгээ, уран сайхны хэлбэрээр дахин нээж, утга зохиолын боломжийг өргөжүүлж болдгийг харуулсан онцгой үйл явдал боллоо.

Эх сурвалж: NobelPrize.org, Reuters, Euronews