АНУ, Ираны хооронд хэдэн долоо хоног намжмал байсан цэргийн мөргөлдөөн дахин сэдэрлээ. АНУ-ын арми Ормузын хоолойн ойролцоох Ираны Ларак аралд пуужингийн харвагч төхөөрөмжүүдэд цохилт өгсний дараа Иран Йордан дахь АНУ-ын цэргийн баазууд руу баллистик пуужин харвасан байна.

АНУ: “Иран мина байрлуулах гэж байсан”

АНУ-ын Төв командлалын мэдээлснээр Ираны Хувьсгалт гвардын хүчнүүд Ормузын хоолойд далайн мина байрлуулах зориулалттай пуужин харвагч төхөөрөмжүүдийг бэлтгэж байсан тул АНУ “хязгаарлагдмал, нарийвчилсан” цохилт өгчээ.

Ларак арал нь Персийн булангаас Ормузын хоолой руу гарах хэсэгт байрладаг стратегийн чухал цэг юм. АНУ-ын тал уг ажиллагааг худалдааны хөлөг онгоц болон олон улсын усан тээврийн аюулгүй байдлыг хамгаалах шаардлагатай арга хэмжээ гэж тайлбарлаж байна.

Ираны мэдээллээр АНУ-ын цохилтын улмаас хэд хэдэн хүн амиа алдаж, шархадсан байна.

Иран хариу цохилт өглөө

АНУ-ын ажиллагааны дараа Иран Йордан дахь Америкийн цэргийн хоёр бааз руу баллистик пуужин харвасан гэж мэдээлжээ.

Йорданы арми өөрийн агаарын довтолгооноос хамгаалах системүүд Иранаас ирсэн найман пуужинг таслан сөнөөсөн гэж мэдэгдсэн байна. АНУ-ын талын мэдээллээр пуужингийн довтолгооны улмаас томоохон хохирол гараагүй байна.

Иран мөн АНУ-ын бүс нутаг дахь цэргийн хүчнүүдийг онилж байгаагаа мэдэгдсэн бол АНЭУ өөрийн нутаг дэвсгэрийн ойролцоо Ираны нисгэгчгүй төхөөрөмжийг устгасан гэж мэдээлэв.

Трамп: “Бид хүчтэй цохилт өгнө”

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Ираны хариу үйлдлийн дараа Вашингтон дахин хариу цохилт өгөхөө мэдэгдэв.

“Бид тэдэнд хүчтэй цохилт өгнө. Хариу үйлдэл үзүүлнэ.”

Гэхдээ Трамп одоогийн нөхцөл байдал нь бүрэн хэмжээний шинэ дайн руу шилжиж байна гэсэн үг биш гэж мэдэгдсэн байна. Үүний зэрэгцээ Вашингтон Иранд цэргийн дарамтаас гадна эдийн засгийн дарамтаа нэмэгдүүлэхээр ажиллаж байна.

АНУ-ын Сангийн сайд Скотт Бессент Ираны эдийн засагт дарамт үзүүлэх зорилготой шинэ “хоёрдогч хориг”-уудыг цаашид тогтмол танилцуулна гэж мэдэгдсэн бөгөөд эхний ээлжид банк, санхүүгийн сүлжээнд чиглэх төлөвтэй байна.

Ормузын хоолой яагаад ийм чухал вэ?

Мөргөлдөөний хамгийн том эрсдэл нь Ормузын хоолой юм.

Энэхүү нарийн усан замаар дайны өмнө дэлхийн газрын тос, байгалийн хийн худалдааны ойролцоогоор тавны нэг нь дамждаг байсан. Иран болон АНУ-ын зөрчил хурцадсанаар тус хоолойгоор дамжин өнгөрөх хөлөг онгоцны тоо эрс буурчээ.

Амралтын өдрүүдэд Ормузын хоолойгоор өдөрт харагдах арилжааны хөлөг онгоцны тоо ердөө тав орчимд хүрсэн нь өмнөх дундажтай харьцуулахад маш бага үзүүлэлт болжээ.

Газрын тосны үнэ дахин өсөв

Мөргөлдөөн сэдэрсэнтэй холбоотойгоор дэлхийн нефтийн зах зээл шууд хариу үзүүлэв.

Даваа гарагийн арилжаагаар:

• Brent нефть: 2.71%-иар өсөж, баррель нь 90.49 ам.доллар
• WTI нефть: 2.83%-иар өсөж, баррель нь 85.76 ам.доллар болсон байна.

Brent нефтийн үнэ тухайн өдөр 91.52 ам.долларт хүрч өссөн байна.

Хэрэв Ормузын хоолойн тээвэр удаан хугацаагаар саатвал нефтийн нийлүүлэлтэд илүү хүчтэй цохилт өгч, дэлхийн хэмжээнд шатахууны үнэ болон инфляц өсөх эрсдэлтэй.

Олон улсын эрчим хүчний агентлагийн наймдугаар сарын тооцоогоор 2026 онд дэлхийн газрын тосны нийлүүлэлт өдөрт 4.3 сая баррелиар буурах төлөвтэй байгаа бөгөөд Ойрх Дорнодын мөргөлдөөн нийлүүлэлтийн хомсдолын гол шалтгаануудын нэг болж байна.

Дайн дахин бүрэн хэмжээнд өргөжих үү?

Одоогоор хоёр тал хоёулаа бүрэн хэмжээний шинэ дайныг хүсэж байгаа гэсэн тодорхой нотолгоо байхгүй ч нөхцөл байдал маш эмзэг байна.

АНУ цэргийн болон эдийн засгийн дарамтаа үргэлжлүүлж, Ираныг хэлэлцээрийн ширээнд суулгахыг зорьж байна. Харин Иран Ормузын хоолой дахь байр сууриа ашиглан АНУ-д дарамт үзүүлсээр байна.

Үүний зэрэгцээ Ираны Ерөнхийлөгч Масуд Пезешкиан дайн үргэлжлэх нь Иран, бүс нутаг болон дэлхийд ашиггүй бөгөөд асуудлыг яриа хэлэлцээгээр шийдэх ёстой гэж мэдэгдсэн байна.

НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Антониу Гутерриш мөн талуудыг “дээд зэргээр хүлээцтэй байж”, дипломат хэлэлцээг сэргээхийг уриалжээ.

Эх сурвалж: Straitstimes