Шатахууны үнэ огцом өсөж, зарим орон нутагт хомсдол үүссэн энэ өдрүүдэд Монголын улс төрийн бас нэг эмзэг сэдэв ил гарч байна.

Өнгөрсөн сарын сүүлээр Евро-5 стандартын АИ-92 бензиний үнэ богино хугацаанд 1,670 орчим төгрөгөөр нэмэгдэж, литр нь 4,960 төгрөгт хүрсэн байна. Иргэдийн хувьд энэ нь зүгээр нэг шатахууны үнийн асуудал биш. Машин унадаг өрхийн өдөр тутмын зардал, тээврийн үнэ, бараа бүтээгдэхүүний өртөгт шууд нөлөөлөх асуудал юм.

ОРОСООС ХАМААРДАГ ШАТАХУУНЫ ХАМААРАЛ

Монгол Улс газрын тосны бүтээгдэхүүнийхээ дийлэнхийг ОХУ-аас авдаг. АҮЭБЯ-ны мэдээллээр Монголын импортын газрын тосны бүтээгдэхүүний ойролцоогоор 97 хувь нь ОХУ-аас хамааралтай.

Харин ОХУ шатахууны дотоодын хэрэгцээгээ хамгаалах бодлого хэрэгжүүлж, экспортод хязгаарлалт тавьж эхэлсэн нь Монголын нийлүүлэлтийн эмзэг байдлыг улам тодруулсан.

Өөрөөр хэлбэл Монголын жолооч өнөөдөр шатахуун түгээх станц дээр дугаарлаж зогсож байгаа нь зөвхөн дотоодын асуудал биш. Гадаад зах зээл, ОХУ-ын экспортын бодлого, дэлхийн газрын тосны үнэ зэрэг олон хүчин зүйлтэй шууд холбоотой.

50 МЯНГАН ТӨГРӨГИЙН ХЯЗГААРААС 5,000 ТӨГРӨГИЙН БЕНЗИН ХҮРТЭЛ

Хомсдол үүссэн үед Засгийн газар Улаанбаатарт шатахууныг автомашины улсын дугаарын тэгш, сондгойгоор олгох түр зохицуулалт хүртэл хийж, нэг удаад 50 мянган төгрөг хүртэл шатахуун олгож байсан.

Тухайн үед иргэдийн асууж байсан гол асуулт нь:

“Шатахуун яагаад дуусах шахав?”

Харин өнөөдөр асуулт өөрчлөгдөж байна.

“Шатахуун байгаа юм бол яагаад ийм үнэтэй болов?”

Энэ асуулт цаашдаа Засгийн газарт улс төрийн дарамт болж хувирах эрсдэлтэй.

ЗАСГИЙН ГАЗАР ҮНИЙН ӨСӨЛТИЙГ ТОГТООН БАРИХ ШАХАЛТАД ОРЖ ЭХЭЛЛЭЭ

Нөхцөл байдлыг тогтворжуулахын тулд Засгийн газар наймдугаар сарын эхээр автобензин, дизель түлшний онцгой албан татварыг тэглэх шийдвэр гаргасан. Мөн наймдугаар сарын шатахууны нийлүүлэлтийн захиалгуудыг ОХУ, БНХАУ, БНСУ зэрэг эх үүсвэрээс баталгаажуулсан гэж мэдээлсэн.

Гэвч татварыг тэглэсэн ч үнэ өссөөр байгаа нь асуудлыг зөвхөн татвараар шийдэх боломжгүйг харуулж байна.

АИ-92-ийн үнийг төрөөс шууд чөлөөлөхгүй гэсэн байр суурийг АҮЭБЯ өмнө нь илэрхийлж байсан. Харин импортын үнэ өсөх тусам төрийн барьж буй үнийн зохицуулалт улам хүнд сорилттой тулгарч байна.

ШАТАХУУНЫ ҮНЭ = УЛС ТӨРИЙН ҮНЭ

Монголын улс төрд шатахуун бол маш мэдрэмтгий сэдэв.

Учир нь шатахууны үнэ өсөхөд зөвхөн жолооч хохирдоггүй.

Тээвэр нэмэгдэнэ.
Хүнсний үнэ нэмэгдэнэ.
Үйлчилгээний үнэ даган өснө.
Өрхийн зардал нэмэгдэнэ.

Тиймээс шатахууны үнэ цаашид нэмэгдэх эсвэл нийлүүлэлт дахин доголдох юм бол асуудал эдийн засгийн хүрээнээс хальж, Засгийн газар огцрох хэмжээний хувирч мэднэ.

Ялангуяа иргэдийн бухимдал нэмэгдэх үед сөрөг хүчин Засгийн газрыг “шатахууны хараат байдлаас гарч чадахгүй байна”, “нийлүүлэлтээ урьдчилан тооцоолоогүй” гэх мэтээр улс төрийн дайралтын гол сэдэв болгох боломжтой.

Эндээс хамгийн том асуулт гарч ирнэ.

Монгол Улс шатахууныхаа 97 орчим хувийг нэг улсаас хамааруулсан хэвээр байх уу, эсвэл энэ хамаарлыг бууруулах бодит алхам хийх үү?

Шатахуун бол зүгээр нэг бензин биш.

Монголын эдийн засаг, өрхийн хэтэвч, улмаар улс төрийн рейтингтэй шууд холбогддог улс төрийн “эмзэг цэг” юм.