Уур амьсгалын өөрчлөлт, цөлжилт, ган зудын эрсдэл нэмэгдэхийн хэрээр Монголын малчид уламжлалт нүүдлийн арга ухаанаа орчин үеийн технологитой хослуулж эхэлж байна. Энэ талаар Францын AFP агентлаг Монголын говийн бүсээс сурвалжилжээ.

AFP-ийн 2026 оны есдүгээр сарын 23-нд нийтэлсэн сурвалжилгад Говьсүмбэр аймгийн Баянтал сумын малчин Ганчимэгийн туршлагыг онцолсон байна.

Түүний хонь энэ зун ургамал хомсдсоны улмаас давст нуурын ойролцоо очжээ. Мал давстай ус уувал сүргээрээ хорогдох эрсдэлтэй байсан ч малчин GPS төхөөрөмж ашиглан сүргийн байршлыг тогтоож, нөхөр нь яаралтай очин малаа нуураас холдуулж чадсан байна.

“Хэрэв тэр GPS төхөөрөмжийг ашиглаагүй бол бид бүх сүргээ алдаж болох байсан” хэмээн Ганчимэг AFP-д ярьжээ.

GPS болон хиймэл оюун ухаан малчдад тусалж байна

AFP-ийн мэдээлснээр, Монголын малчдад зориулан хөгжүүлсэн Hunu аппликэйшн нь малын байршлыг хянахаас гадна цаг агаарын мэдээллийг ашиглан нүүдэл хийх шийдвэр гаргахад нь тусалдаг байна.

Аппликэйшнтэй холбогдсон нарны эрчим хүчээр цэнэглэгддэг GPS төхөөрөмжийг нэг сүргийн төлөөлөл болох малд зүүж, тухайн сүргийн байршлыг алсаас хянах боломжтой.

Мөн Hunu нь хиймэл оюун ухаанд суурилсан цаг агаарын мэдээллийн функцтэй бөгөөд цасан болон шороон шуурга, хүчтэй салхи зэрэг эрсдэлийн талаар мэдээлэл өгдөг байна.

Үүнээс гадна газрын зураг дээр цасны зузаан, салхины чиглэл, хөрсний чийг, гангийн нөхцөл зэрэг мэдээллийг харуулдаг аж. Энэ нь малчдад дараагийн нүүдлийн чиглэлээ сонгоход ашиглагддаг байна.

2024 оны зуд технологи хөгжүүлэх үндэс болжээ

Hunu аппликэйшнийг 26 настай Г.Бэлгүдэй үүсгэн байгуулсан байна.

Тэрбээр 2024 оны зудын үеэр олон сая мал хорогдож, малчид богино хугацаанд орлого, амьжиргаагаа алдаж байгааг харсан нь ийм технологи хөгжүүлэхэд түлхэц болсон гэж AFP-д ярьжээ.

Түүний мэдээлснээр тухайн зудын үеэр 8 сая гаруй мал хорогдсон бөгөөд энэ нь малчдын амьжиргаанд хүчтэй нөлөөлсөн байна.

“Hunu” гэдэг нэр нь “хүчирхэг нүүдэлчин” гэсэн санааг илэрхийлдэг бөгөөд уламжлалт нүүдэлчин ахуйг технологийн тусламжтайгаар бэхжүүлэх зорилготой аж.

Монголын газар нутгийн 80 орчим хувь нь бэлчээр

AFP-ийн мэдээлэлд дурдсанаар, Монгол Улсын газар нутгийн ойролцоогоор 80 хувь нь бэлчээрийн газар бөгөөд энэ нь орон нутгийн иргэдийн төдийгүй нийт Монголын хүн амын амьжиргаанд чухал ач холбогдолтой.

Дэлхийн байгаль хамгаалах сангийн Монгол дахь хөтөлбөрийн захирал Чимэддорж Буянaa уур амьсгалын өөрчлөлт дээр нэмэгдэн бэлчээрийн даац хэтрэлт нь байгаль орчинд давхар дарамт болж байгааг AFP-д ярьжээ.

Түүнчлэн Монголын хүн амын дөрөвний нэг орчим нь нүүдлийн мал аж ахуй эрхэлдэг гэж тус агентлаг мэдээлсэн байна.

Цөлжилт Монголын асуудлаас давж байна

Монгол Улсын нийт нутаг дэвсгэрийн бараг 82 хувь нь цөлжилт болон газрын доройтолд өртсөн гэж Монголын эрх баригчид наймдугаар сард мэдээлсэн талаар AFP онцолжээ.

Цөлжилт, ган, зуд болон бэлчээрийн доройтол нэмэгдэхийн хэрээр зарим малчин өрх нүүдэллэн өөр газар нутагт шилжих, улмаар хот суурин газар бараадах болсон байна.

AFP-ийн сурвалжилсан Дундговь аймгийн Засаг дарга Самдaннямын Мөнхчулуун тус аймгийн эдийн засгийн тавны гурваас илүү хувь нь мал аж ахуйгаас хамааралтай бөгөөд цаг уурын өөрчлөлт орон нутгийн эдийн засагт шууд нөлөөлж байгааг хэлжээ.

Тэрбээр Монголын говьд үүссэн шороон шуурга Хятад, Солонгос, Япон төдийгүй АНУ хүртэл хүрч болдгийг онцлоод энэ нь зөвхөн Монголын асуудал биш, дэлхий нийтийн асуудал гэдгийг тэмдэглэсэн байна.

Уламжлалт нүүдэл ба шинэ технологийг хослуулах нь

Hunu аппликэйшнийг үүсгэн байгуулагч Г.Бэлгүдэй өөрөө нүүдэлчин малчны удам бөгөөд технологи нь уламжлалт мэдлэгийг орлох бус, харин дэмжих ёстой гэж үзэж байна.

Түүний хэлснээр малчдын олон зуун жилийн туршлага, уламжлалт нүүдлийн арга ухааныг шинжлэх ухаан, технологитой хослуулах нь ирээдүйн сорилтыг даван туулах нэг боломж юм.

Тэрбээр Hunu аппликэйшнийг цаашид Төв Азийн бусад улс орнуудад нэвтрүүлэх зорилготой бөгөөд Монголтой ижил төстэй асуудалтай орны малчид уг технологийг сонирхож эхэлсэн гэж AFP-д мэдээлжээ.

Гадаадын хэвлэлийн анхаарлыг татсан Монголын шинэ дүр зураг

Монголын нүүдлийн мал аж ахуй олон зууны уламжлалтай ч уур амьсгалын өөрчлөлт, цөлжилт, зудын эрсдэл нэмэгдэхийн хэрээр малчдын өдөр тутмын шийдвэрт технологийн хэрэглээ нэвтэрч байна.

AFP-ийн сурвалжилгаас харахад GPS, хиймэл оюун ухаан, цаг агаарын мэдээлэл болон дижитал газрын зураг нь Монголын малчдын уламжлалт нүүдлийн арга ухаантай зэрэгцэн ашиглагдаж эхэлжээ.

Ийнхүү дэлхийн хамгийн том нүүдлийн соёлын нэг болох Монголын мал аж ахуй цаг уурын шинэ нөхцөлд дасан зохицохын тулд уламжлал болон технологийг хослуулсан шинэ хэлбэр рүү шилжиж байна.

Эх сурвалж: AFP