Өнгөрсөн долоо хоногт Монголын улс төрд Ерөнхийлөгчийн бага тэнгэр дэх хаусын мэдэгдэл, Засгийн газрын төсвийн хариуцлагын асуудал, хүүхдийн цахим орчныг зохицуулах хуулийн төсөл анхаарлын төвд байлаа. Харин нийгмийн амьдралд шатахууны түгээлтийн зөрчил, Дарханы дулааны цахилгаан станцын гэнэтийн зогсолт, Нөмрөгийн дархан цаазат газрын түймрийн хохирол, ахмад настнуудын тэтгэврийн нэмэгдэл зэрэг үйл явдал өрнөлөө.

Төр иргэдийн орлогыг нэмэгдүүлэх шийдвэр гаргаж, нөгөө талд эрчим хүч, шатахуун, нийтийн хөрөнгийн хяналт зэрэг суурь асуудлаа шийдвэрлэх сорилттой нүүр тулсан долоо хоног байв.

Х.Нямбаатар хилийн чанадаас Ерөнхийлөгчийг огцрохыг шаардав, ЕТГ няцаалт хийв

Өнгөрсөн долоо хоногийн улс төрийн хамгийн хурц сэдэв Хотын дарга асан Х.Нямбаатарын мэдэгдэл байлаа. Тэрбээр Канадаас цахим шууд дамжуулалт хийж, Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн хөрөнгө, орлого болон төрийн шийдвэртэй холбоотой асуудлаар хэд хэдэн ноцтой мэдэгдэл хийж, огцрохыг шаардсан юм.

Түүний дэвшүүлсэн асуудлууд нь төрийн өндөр албан тушаалтны хөрөнгө орлого, ашиг сонирхлын зөрчил, төрийн эрх мэдлийн нөлөөллийн талаарх улс төрийн маргааныг дахин сөхөв.

Үүний хариуд Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын хэвлэлийн төлөөлөгч Ц.Ганзориг мэдээлэл хийж, түүний мэдэгдлүүдийг үндэслэлгүй хэмээн няцаав. Тэрбээр Ерөнхийлөгч хувийн нисдэг тэрэг эзэмшдэггүй, мөн бага тэнгэр дэх хаусыг 1.4 тэрбум төгрөгөөр худалдаж авсан тухай мэдэгдсэн. Улмаар арваннэгдүгээр сарын 1-нд Х.Нямбаатар арваннэгдүгээр сарын 3-наас Ерөнхийлөгчийг огцрохыг шаардах хөдөлгөөн эхлүүлэхээ мэдэгдэв.

Ийнхүү улс төрийн маргаан цахим орчин дахь мэдэгдэл, албан ёсны няцаалтаас хальж, цаашид улс төрийн хөдөлгөөн болон өргөжих дохио өгөв.

2027 оны төсөв | Хариуцлага нэхсэн ч зарцуулалтын асуудал шийдэгдсэнгүй

УИХ-ын намрын чуулганаар 2027 оны улсын төсөв, Нийгмийн даатгалын сан болон Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн төсвийн хэлэлцүүлэг үргэлжиллээ. Аравдугаар сарын 30-нд улсын төсвийн төслийн гурав дахь хэлэлцүүлгийг хийсэн ч төсвийн бодлого, зардлын үр ашиг, төрийн өмчит компанийн орлого, хариуцлагын асуудал гишүүдийн дунд маргаан дагуулсан хэвээр байв.

Тухайн өдөр Ерөнхий сайд Н.Учрал УИХ-ын гишүүдийн асуултад хариулахдаа Үндэсний аудитын байгууллагын тайлан, шалгалтын хүрээнд 435 төлбөрийн акт, 1,300 албан шаардлага, 739 зөвлөмж, 96 хариуцлага тооцуулах чиглэл ирсэн талаар мэдээлжээ. Мөн дөрвөн асуудлыг хууль хяналтын байгууллагад шилжүүлсэн гэж мэдэгдсэн байна. Тэрбээр холбогдох албан тушаалтнуудад хариуцлага тооцох асуудлыг Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцүүлэхээ илэрхийлэв.

Үүнтэй зэрэгцэн Авлигатай тэмцэх газраас 2026 оны эхний арван сарын байдлаар 140 албан тушаалтны хөрөнгө, орлогын мэдүүлгийг шалгахад 79 албан тушаалтны мэдүүлэгт зөрчил илрүүлж, 51 хүнд хариуцлага тооцсон, есөн хүнийг төрийн албанаас халах арга хэмжээ авсан тухай мэдээлжээ.

13-аас доош насны хүүхдийн сошиал хэрэглээг хязгаарлах хуулийн төслийг хэлэлцэхээр болов

Хүүхдийг цахим орчны эрсдэл, зохисгүй агуулга, цахим дарамтаас хамгаалах зорилготой “Нийгмийн сүлжээнд хүүхдийн оролцоог зохицуулах тухай” хуулийн төсөл өнгөрсөн долоо хоногт УИХ-ын анхаарлын төвд орлоо.

Уг төсөлд 13-аас доош насны хүүхдийг нийгмийн сүлжээнд бүртгэл үүсгэх, ашиглахыг хориглох, 13–16 насныхны хэрэглээнд эцэг эхийн хяналт, нууцлалын хамгаалалт, аюулгүй байдлын тусгай тохиргоо нэвтрүүлэх зэрэг зохицуулалт тусгажээ.

Аравдугаар сарын 30-ны чуулганы хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 78 буюу 80.4 хувь нь хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжсэн байна. Энэ нь хууль батлагдсан гэсэн үг биш бөгөөд цаашид хэлэлцүүлж, агуулгыг нь нарийвчлан боловсруулах шатанд шилжсэн гэсэн үг юм.

Цахим орчинд хүүхдүүдийг хамгаалах шаардлага бодитой байгаа ч насны хязгаарлалт, хувийн мэдээллийн хамгаалалт, эцэг эхийн хяналт, хүүхдийн мэдээлэл авах эрхийн тэнцвэрийг хэрхэн зохицуулах нь хуулийн төслийн хамгийн чухал сорилт болно.

Мөн УИХ-ын гишүүд Эрүүл мэндийн тухай хуулийг бүхэлд нь шинэчлэх төслийг өргөн мэдүүлэв. 2011 онд батлагдсан уг хуульд түүнээс хойш 31 удаа нэмэлт, өөрчлөлт орсон бөгөөд салбарын бодлого, зохицуулалт, үйлчилгээний чанарыг нэг мөр болгох шаардлагатай гэж төсөл санаачлагчид үзжээ.

Шатахуун нөөцтэй ч борлуулалт зогссон, түгээлтийн зөрчил шалгагдав

Шатахууны хангамж, түгээлтийн асуудал өнгөрсөн долоо хоногт дахин хурцадлаа. Энэ удаад зөвхөн нийлүүлэлт хүрэлцэхгүй байгаа эсэхээс гадна шатахуун түгээх станцууд хэрэглэгчдэд хэрхэн үйлчилж байгаа асуудал анхаарал татав.

Өрсөлдөөний асуудал эрхэлсэн байгууллагаас аравдугаар сарын 29-нд мэдээлэхдээ, Чингэлтэй дүүргийн 19 дүгээр хороонд байрлах “Газ Ойл Нефть” компанийн Шадивлан-10 салбар шатахууны нөөцтэй атлаа борлуулалтаа зогсоосон зөрчил илрүүлсэн гэжээ.

Мөн “Петровис” компанийн Баянгол дүүргийн 29 дүгээр хороонд байрлах салбарт хийсэн хамтарсан шалгалтаар зарим хэрэглэгчид давуу нөхцөл олгосон, шатахуун түгээх явцад хууль бус шан харамж авсан байж болзошгүй шинж илэрсэн байна.

Үүнтэй зэрэгцэн шатахууны үлдэгдэл, борлуулалтын мэдээллийг шуурхай хүргэх, түгээх станцуудад хяналтын улсын байцаагч ажиллуулах арга хэмжээ авч эхэлжээ.

Шатахууны асуудал ийнхүү нийлүүлэлтийн хүрэлцээнээс гадна хуваарилалт, хэрэглэгчдэд тэгш үйлчлэх зарчим, зах зээлийн шударга өрсөлдөөний асуудал болж хувирав. Нөөц байгаа хэр нь борлуулалт зогсдог, зарим хэрэглэгчид давуу эрх олгодог байдал тогтоогдвол үүнийг зөвхөн зах зээлийн хүндрэлээр тайлбарлах боломжгүй.

Дарханы ДЦС бүрэн зогсож, өвлийн эрчим хүчний эрсдэл дахин бий болов

Аравдугаар сарын 29-ний 20:55 цагийн орчимд Дарханы дулааны цахилгаан станцад гэмтэл гарч, станц бүхэлдээ зогссон нь нийгмийн анхаарлыг татсан томоохон үйл явдал байлаа.

Эрчим хүчний яамны мэдээлснээр, генераторын хуваарилах байгууламжийн 6.3 кВ-ын вакуум таслуурт гэмтэл гарч, хамгаалалт ажилласны улмаас станцын ажиллагаа тасалджээ. Станц нь Дархан-Уул, Сэлэнгэ, Төв аймгийн зарим сумын 60 мянга гаруй хэрэглэгчийг дулаан, цахилгаанаар хангадаг. Засварын шуурхай ажиллагааны дараа аравдугаар сарын 30-ны үүрээр станцын ажиллагааг сэргээж, төвийн нэгдсэн сүлжээнээс дэмжлэг авч эхэлсэн байна.

Гэвч станцын зогсолт нь өвлийн оргил ачаалал эхлэхээс өмнө эрчим хүчний системийн эмзэг байдлыг дахин харуулав. Ерөнхий сайд Н.Учрал аравдугаар сарын 31-нд диспетчерийн үндэсний төв болон дулааны цахилгаан станцуудаар ажиллах үеэр эрчим хүчний суурилагдсан хүчин чадал, өвлийн оргил хэрэглээний зөрүүг онцолжээ. Төвийн бүсийн оргил ачааллыг 1,956 МВт хүрэхээр тооцсон бол одоогийн хүчин чадал үүнээс доогуур байна. Импорт болон шинээр ашиглалтад орох эх үүсвэрээр дутагдлыг нөхөхөөр төлөвлөж байгаа аж.

Өвлийн турш цахилгаан, дулааны үнийг нэмэхгүй гэсэн Засгийн газрын мэдэгдэл иргэдэд эерэг боловч үнийн тогтвортой байдлаас дутахгүй чухал асуудал нь эрчим хүчний найдвартай хангамж юм. Хуучирсан тоног төхөөрөмж, гэнэтийн зогсолт, оргил ачааллын эрсдэлийг шийдэхгүйгээр өвлийг давна гэдэг нь том сорилт хэвээр байна.

413 мянган ахмадын тэтгэвэр нэмэгдэж, 52 мянган төрийн албан хаагчийн цалин өсөв

Нийгмийн бодлогын хувьд долоо хоногийн хамгийн бодит үр дүнтэй шийдвэрүүдийн нэг нь арваннэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжиж эхэлсэн тэтгэвэр, цалингийн нэмэгдэл байлаа.

Улсын хэмжээнд 413 мянган ахмад настан суурь тэтгэвэр авч эхэлж, иргэдийн тэтгэврийн хэмжээнээс хамааран сард 100–300 мянган төгрөгийн нэмэгдэл авах боломж бүрджээ. Энэ нь суурь тэтгэврийн шинэ тогтолцоог хэрэгжүүлэх ажлын нэг хэсэг юм.

Мөн Засгийн газрын шийдвэрээр төрийн үйлчилгээний 52 мянган албан хаагчийн үндсэн цалин арваннэгдүгээр сарын 1-нээс нэмэгдэв. Үүнд эрүүл мэндийн салбарын 28,142, соёл, спортын салбарын 5,707, шинжлэх ухааны салбарын 1,610, төрийн бусад үйлчилгээний 16,395 албан хаагч хамрагдаж байна. Засгийн газрын мэдээлснээр, эдгээр ажилтны үндсэн цалингийн дундаж хэмжээ 477 мянган төгрөгөөс 903 мянган төгрөг болж нэмэгдэхээр тооцжээ.

Энэ шийдвэр олон мянган өрхийн орлогод шууд нөлөөлөх хэдий ч цалин, тэтгэврийн нэмэгдлийг инфляц, өргөн хэрэглээний барааны үнэ, үйлчилгээний өртөгтэй харьцуулан үнэлэх шаардлагатай.

Нөмрөгийн дархан цаазат газрын 76.4 хувь нь түймэрт өртжээ

Байгаль орчны салбарт Нөмрөгийн дархан цаазат газарт гарсан түймрийн хохирлыг тогтоох, нөхөн сэргээх асуудал үргэлжлэн яригдав.

Хиймэл дагуулын зураглалд үндэслэсэн мэдээллээр, тус дархан цаазат газрын нийт 587,744.1 га талбайн 448,993.6 га буюу 76.4 хувь нь түймэрт өртсөн гэж тооцжээ. Мөн тусгай хамгаалалттай газрын гаднах 55,966.8 га талбай түймэрт өртсөн байна. Хохирлын үнэлгээ, нөхөн сэргээлтийн төлөвлөгөө боловсруулах ажил үргэлжилж байгаа.

Байгаль орчны байгууллагууд түймрийн улмаас амьтдын амьдрах орчин хумигдаж, үлдсэн хэсэгт зэрлэг амьтад төвлөрөх эрсдэл үүссэнийг анхааруулжээ. Үүний улмаас биотехникийн арга хэмжээ авч, амьтдын амьдрах орчныг хамгаалах ажлыг эхлүүлэхээр төлөвлөсөн байна.

Мөн Японы Ерөнхий сайд С.Такаичи Ерөнхий сайд Н.Учралтай утсаар ярилцахдаа түймрийн нөхцөл байдалд санаа зовниж буйгаа илэрхийлж, ЖАЙКА-гийн мэргэжилтнүүдийг ажиллуулах, нөхөн сэргээлтийн чиглэлд хамтран ажиллах асуудлыг хөнджээ.

Нөмрөгийн түймэр нь тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хамгаалалт, түймрээс урьдчилан сэргийлэх чадавх, экологийн хохирлыг нөхөн сэргээх урт хугацааны бодлого хэр үр дүнтэй байгааг шалгасан ноцтой дохио юм.

Өсвөр насны охины амь нас хохирсон хэргийн шүүхийн шийдвэрийг хянан хэлэлцэв

Нийгэмд хүлээлт үүсгэсэн эрүүгийн хэргийн нэг болох 16 настай охины амь нас хохирсон хэрэгтэй холбоотой Улсын дээд шүүхийн хяналтын шатны хуралдаан аравдугаар сарын 29-нд болж, шийдвэр нь 30-нд нийтэд мэдээлсэн.

Улсын дээд шүүхээс Ц.Давгадоржид оногдуулсан бүх насаар нь хорих ялыг хэвээр үлдээсэн. Харин бусад зарим холбогдогчийн хувьд өмнөх шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, Э.Ган-Эрдэнийн цагаатгасан шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн бол Э.Номин-Эрдэнэ, Х.Энхсайхан нарын хэрэгт нотлох баримтыг үнэлсэн байдал, тухайн хүмүүсийг аюулд орхисон эсэх асуудлыг дахин нягтлах шаардлагатай гэж үзжээ.

Энэ нь тухайн хоёр хүний шүүхийн өмнөх шийдвэрүүдийн тодорхой хэсгийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан гэсэн үг юм.

Уг хэрэг нийгмийн зүгээс хүний амь нас, хүүхдийн эрх, хүчирхийллээс урьдчилан сэргийлэх тогтолцоо, гэмт хэргийн талаар мэдсэн атлаа тусламж үзүүлээгүй тохиолдолд хүлээлгэх хариуцлагын асуудлыг дахин хөндсөн юм.

Дүгнэлт

Өнгөрсөн долоо хоногийн үйл явдлуудыг нэгтгэн харвал улс төрд Ерөнхийлөгчийг огцрохыг шаардсан мэдэгдэл, албан ёсны няцаалт өрнөж, 2027 оны төсвийн хэлэлцүүлэгт өнгөрсөн хугацааны санхүүгийн сахилга бат, албан тушаалтнуудын хариуцлагын асуудал сөхөгдлөө. Нийгмийн салбарт хүүхдийн цахим хэрэглээг зохицуулах оролдлого урагшилж, ахмадын тэтгэвэр болон төрийн үйлчилгээний албан хаагчдын цалин нэмэгдсэн нь иргэдэд шууд нөлөөлөх шийдвэр болов.

Гэвч шатахуун түгээх станцуудад илэрсэн зөрчил, Дарханы ДЦС-ын гэнэтийн зогсолт, Нөмрөгийн дархан цаазат газрын асар их хохирол нь төрийн хяналт, эрсдэлийн удирдлага, урьдчилан сэргийлэх бодлого хангалттай түвшинд хүрээгүйг харууллаа.