Нефтийн үнэ $100-ыг давж, АНУ, Ираны дипломат гарц тодорхойгүй хэвээр: Дэлхийн геополитик шинэ эрсдэлийн мөчлөгт орж байна

Дэлхийн геополитикийн гол анхаарал өнөөдөр гурван цэгт төвлөрч байна. АНУ, Ираны найман сар үргэлжилсэн мөргөлдөөнийг дипломат аргаар зогсоох оролдлого, Вашингтон, Бээжингийн дээд хэмжээний уулзалтын дараах тодорхойгүй байдал, Орос, Украины дайны шинэ технологийн өрсөлдөөн зэрэг нь тус тусдаа үйл явдал мэт боловч дэлхийн эрчим хүч, худалдаа, аюулгүй байдлын нэг сүлжээнд холбогдож байна.

Нефтийн үнэ $106-д ойртлоо

Өнөөдрийн хамгийн шууд мэдрэгдэж буй геополитикийн үр дагавар нь эрчим хүчний зах зээлд гарч байна.

Reuters-ийн мэдээлснээр Brent нефтийн үнэ мягмар гарагт 0.6 хувиар өсөж, баррель нь $105.91, WTI 0.8 хувиар өсөж $93.32-т хүрчээ. Ингэснээр нефтийн үнэ хоёр дахь өдрөө дараалан өсөж байна.

Сонирхолтой нь Ойрхи Дорнодын гол үйлдвэрлэгчдийн есдүгээр сарын нефтийн экспорт өдөрт 12.8 сая баррель болж, хоёрдугаар сараас хойших хамгийн өндөр түвшинд хүрсэн байна. Гэсэн ч тээвэрлэлтийн хэвийн суваг алдагдаж, зарим нефтийг хөлөг хооронд шилжүүлэх зэрэг илүү зардалтай арга ашиглаж байгаа нь үнийг өндөр түвшинд барьж байна.

Эндээс харахад асуудал нь зөвхөн “нефть хүрэлцэж байна уу?” гэдэгт биш, харин “нефтийг ямар замаар, ямар эрсдэлтэйгээр дэлхийн зах зээлд хүргэж байна вэ?” гэдэгт шилжжээ.

Вашингтон, Тегеран: Хэлэлцээний хаалга нээлттэй ч тохиролцоо хол байна

АНУ болон Ираны хооронд зуучлагчдаар дамжсан дипломат ажиллагаа үргэлжилж байна. AP-ийн мэдээлснээр талууд мөргөлдөөнийг зогсоож, стратегийн ач холбогдолтой Ормузын хоолойг дахин нээх боломжийн талаар хэлэлцэж байгаа боловч хориг арга хэмжээ, Ираны царцаагдсан хөрөнгө, цөмийн хөтөлбөрийн хяналт зэрэг асуудлаар томоохон зөрүү хэвээр байна.

Ормузын хоолой бол дэлхийн эрчим хүчний системийн хамгийн эмзэг зангилаануудын нэг. Тиймээс энд үүссэн саатал нь зөвхөн Персийн булангийн орнуудын асуудал биш, нефтийн үнэ, тээврийн зардал, инфляц, төв банкны бодлого, дэлхийн эдийн засаг гэсэн гинжин нөлөөг үүсгэж байна.

Трамп,Ши уулзалт: Гар барилт үргэлжилсэн ч том тохиролцоо алга

Өнгөрсөн долоо хоногт Вашингтонд болсон Дональд Трамп, Си Жиньпин нарын уулзалт өндөр түвшний дипломат ёслолоор дүүрэн байсан ч худалдаа, хөрөнгө оруулалт болон Тайванийн асуудлаарх үндсэн зөрүүг арилгасан том тохиролцоонд хүрсэнгүй.

Reuters-ийн дүн шинжилгээгээр хоёр тал мэдрэмтгий бус бараанд хамаарах $60 тэрбумын тарифын багц дээр бууруулалт хийхээр тохиролцсон ч хэрэгжүүлэх тодорхой хугацаа гараагүй бөгөөд өргөн хүрээний худалдааны хэлэлцээрийг ирэх он хүртэл хойшлуулжээ.

Харин илүү сонирхолтой нь, Хятадын худалдааны шинэ жагсаалтад АНУ-ын хөдөө аж ахуйн олон бүтээгдэхүүн багтсан ч шар буурцаг буюу soybean тарифын бууралтаас хасагдсан байна. Reuters-ийн тооцоогоор Хятадын төрийн өмчит Sinograin болон COFCO компаниуд АНУ-аас аль хэдийн 12 сая гаруй тонн шар буурцаг худалдан авсан нь 2028 он хүртэл жил бүр 25 сая тонн авах амлалтын бараг талтай тэнцэж байна.

Энэ нь худалдааны хэлэлцээний нэг сонирхолтой дүрмийг харуулж байна: Том тохиролцоо зарлахын зэрэгцээ хамгийн стратегийн хөзрөө хадгалж үлдэх.

Орос, Украин: Дрон дайны шинэ үеийг тодорхойлж байна

Украины дайны фронтод мөн өөрчлөлт үргэлжилж байна. Киев хотод есдүгээр сарын 28-нд Оросын шинэ төрлийн хурд өндөртэй тийрэлтэт дронуудын цохилт бүртгэгдэж, Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн барилга зэрэг иргэний байгууламжууд өртсөн талаар Reuters мэдээлэв. Украины Ерөнхийлөгч Зеленскийгийн хэлснээр шинэ төрлийн дронуудын зөвхөн тал гаруйг нь амдан устгаж чадсан байна.

Үүний зэрэгцээ Украин өөрөө дроны технологийг цэргийн стратегийн гол хэсэг болгож байна. Тайванийн Ерөнхийлөгч Лай Цин-Дэ есдүгээр сарын 28-нд Украин болон Энэтхэг-Номхон далайн бүсийн туршлагаас үүдэн дрон нь орчин үеийн дайны чухал хүчин зүйл болсныг онцолж, Тайвань ардчилсан түншүүдтэйгээ дроны үйлдвэрлэл, нийлүүлэлтийн сүлжээнд хамтран ажиллах шаардлагатай гэж мэдэгдсэн. Тайванийн засгийн газар энэ онд батлан хамгаалах нэмэлт зардалд $4.59 тэрбум санал болгосон бөгөөд үүнд 40,000 гаруй эргийн довтолгооны дрон багтжээ.

Ингэснээр Орос, Украины дайн зөвхөн Европын аюулгүй байдлын асуудал биш болж, ирээдүйн дайн ямар технологиор явагдах вэ гэдгийг тодорхойлох бодит туршилтын талбар болж байна.

Том зургаар нь

Өнөөдрийн олон улсын үйл явдлуудыг тус тусдаа салангид хямрал гэж харахаас илүүтэйгээр геополитик, эдийн засаг, эрчим хүч, аюулгүй байдлын эрсдэлүүд хоорондоо улам нягт холбогдож буй дүр зураг гэж харж болно.

АНУ, Ираны зөрчил нефтийн нийлүүлэлт, тээвэрлэлтийн эрсдэлээр дамжин дэлхийн зах зээлд нөлөөлж байгаа бол АНУ, Хятадын харилцааны өөрчлөлт худалдаа, тариф болон бүс нутгийн аюулгүй байдлын асуудалтай зэрэгцэж байна. Үүний зэрэгцээ Орос–Украины дайнд дрон, алсын тусгалт зэвсгийн хэрэглээ эрчимжиж, цэргийн технологийн өөрчлөлт дайны явцад улам чухал байр суурь эзэлж байна.

Өөрөөр хэлбэл, нэг бүс нутагт үүссэн геополитикийн хямрал нөгөө талд нь эрчим хүчний үнэ, худалдааны урсгал, нийлүүлэлтийн сүлжээ болон улс орнуудын аюулгүй байдлын бодлогод шууд нөлөөлөх болсон нь өнөөгийн олон улсын орчны гол онцлог болж байна.

Ийм нөхцөлд анхаарах гол зүйл нь зөвхөн өнөөдрийн үйл явдал бус, эдгээр хямрал хэр удаан үргэлжилж, хоорондоо хэр зэрэг нөлөөлөлцөх вэ гэдэг асуудал юм.

Эх сурвалж: Reuters, Associated Press. Мэдээллийг 2026 оны 9 дүгээр сарын 29-ний байдлаар нэгтгэв.