Чехийн нийслэл Прага хотод аравдугаар сарын 25-нд олон мянган хүн цугларч, олон нийтийн телевиз, радиог улсын төсвөөс санхүүжүүлэх Засгийн газрын төлөвлөгөөг эсэргүүцлээ. Жагсагчид уг өөрчлөлт нь хэвлэл мэдээллийн хараат бус байдалд сөргөөр нөлөөлж болзошгүйг анхааруулж, хуулийн төслийг эргүүлэн татахыг шаардсан байна.

Санхүүжилтийн тогтолцоог өөрчлөхөөр төлөвлөжээ

Чехийн Ерөнхий сайд Андрей Бабишийн тэргүүлсэн Засгийн газар олон нийтийн телевиз, радиог санхүүжүүлэх одоогийн тогтолцоог өөрчлөх хуулийн төсөл санаачилжээ. Уг төслөөр иргэд, өрх болон аж ахуйн нэгжүүдийн төлдөг телевиз, радиогийн хураамжийг халж, санхүүжилтийг улсын төсвөөс олгохоор төлөвлөж байна.

Одоогийн тогтолцооны дагуу Чехийн олон нийтийн телевиз (Česká televize) болон олон нийтийн радио (Český rozhlas) нь иргэдийн тогтмол төлдөг хураамжаас санхүүжилтийнхээ гол эх үүсвэрийг бүрдүүлдэг.

Харин Засгийн газрын санал болгосон өөрчлөлт хэрэгжвэл хоёр байгууллагын санхүүжилт ойролцоогоор 15 хувиар буурах эрсдэлтэй бөгөөд шинэ тогтолцоог 2027 оноос хэрэгжүүлэх боломжийг хэлэлцэж байгаа юм.

Засгийн газар уг өөрчлөлтийг өрхүүдийн санхүүгийн ачааллыг бууруулах, төсвийн зардлыг хэмнэх, санхүүжилтийн механизмыг шинэчлэх зорилготой гэж тайлбарлаж байна.

Хэвлэлийн хараат бус байдалд нөлөөлөх вий гэж болгоомжилжээ

Энэхүү төлөвлөгөө олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын хараат бус байдлын талаарх маргааныг Чехэд дахин хурцатгажээ.

Жагсаалыг “Ардчиллын төлөөх сая мөч” (Million Moments for Democracy) иргэний хөдөлгөөн зохион байгуулсан бөгөөд оролцогчид Прага хотын Хуучин хотын талбайд цугларч, Засгийн газрын саналыг эсэргүүцсэн уриа лоозон барьсан байна.

Жагсагчид санхүүжилтийг улсын төсвөөс шууд олгодог болсноор олон нийтийн телевиз, радио эрх баригчдаас санхүүгийн хувьд илүү хамааралтай болж, редакцын бие даасан байдалд нь улс төрийн нөлөө нэмэгдэх эрсдэлтэй гэж үзжээ.

Мөн хуулийн төслийг парламентын хэлэлцүүлэгт богино хугацаанд оруулж, сөрөг хүчний оролцоог хязгаарласан явдалд шүүмжлэлтэй хандаж, асуудлыг олон нийт болон мэргэжлийн байгууллагуудын оролцоотойгоор хэлэлцэхийг шаардсан байна.

Жагсаалын үеэр иргэд Засгийн газраас хуулийн төслийг буцаан татаж, олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн ирээдүйн санхүүжилтийн талаар нээлттэй хэлэлцүүлэг өрнүүлэхийг уриалжээ.

Парламентын санал хураалт маргаан дагууллаа

Аравдугаар сарын 24-ний бямба гарагийн үүрээр Чехийн парламентын Төлөөлөгчдийн танхим хуулийн төслийг анхны шатны хэлэлцүүлгээс цааш үргэлжлүүлэхийг дэмжсэн байна. Санал хураалт орон нутгийн цагаар өглөөний 04:36 цагт болсон нь сөрөг хүчин болон хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөг хамгаалагчдын шүүмжлэлийг дагуулжээ.

Засгийн газрын эвслийн гишүүд хуулийн төслийг хэлэлцэх асуудлыг урагшлуулсан бол сөрөг хүчнийхэн хэлэлцүүлгийн хугацаа болон үйл явцад шүүмжлэлтэй хандаж, уг өөрчлөлтийг цаашид эсэргүүцэхээ илэрхийлсэн байна.

Гэхдээ парламентын эхний шатны дэмжлэг нь хуулийг эцэслэн баталсан гэсэн үг биш юм. Төсөл цаашид парламентын бусад шатны хэлэлцүүлгийг давж, хууль болон батлагдах шаардлагатай.

Чехийн Ерөнхийлөгч Петр Павел олон нийтийн хэвлэл мэдээлэл ардчиллын үндсэн тулгуурын нэг болохыг онцолж, ийм хэмжээний өөрчлөлтийг яаравчлан шийдвэрлэхээс зайлсхийх хэрэгтэй гэсэн байр суурь илэрхийлжээ.

Харин Ерөнхий сайд Андрей Бабиш санхүүжилтийн тогтолцоог өөрчлөх нь хэвлэл мэдээллийн хараат бус байдалд халдах зорилготой биш хэмээн тайлбарлаж, Засгийн газрын төлөвлөгөөг хамгаалсан байна.

Ажил хаялт болон дараагийн жагсаал зарлажээ

Олон нийтийн телевиз, радиогийн ажилтнууд Засгийн газрын төлөвлөгөөг эсэргүүцэн арваннэгдүгээр сарын 3-нд бүтэн өдрийн ажил хаялт зохион байгуулахаа мэдэгдсэн байна.

Мөн жагсаал зохион байгуулагчид арваннэгдүгээр сарын 15-нд Прага хотын Летна цэцэрлэгт хүрээлэнд дахин томоохон цуглаан хийхээр төлөвлөжээ.

Олон улсын хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд болон сэтгүүлчдийн эрх ашгийг хамгаалах зарим байгууллага ч Чехийн олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн санхүүжилтийн шинэчлэлд болгоомжтой хандаж, санхүүгийн тогтвортой байдал болон редакцын хараат бус байдлыг хамгаалах баталгааг хангах шаардлагатайг онцолж байна.

Чехэд өрнөж буй энэхүү маргаан нь олон нийтийн хэвлэл мэдээллийг хэрхэн санхүүжүүлэх тухай асуудлаас гадна төрийн санхүүжилттэй байгууллагууд улс төрийн нөлөөллөөс хэрхэн ангид байх, хэвлэлийн эрх чөлөөг ямар механизмаар хамгаалах вэ гэсэн өргөн хүрээний асуудлыг хөндөж байна.

Эх сурвалж: Reuters, Associated Press, Radio Prague International.